8 مطلق و مقيد 1 . معناى مطلق و مقيد اطلاق عبارت است از شيوع لفظ و گسترش آن به اعتبار معنا و احوالش ، به شرط آنكه شيوع مستعمل فيه لفظ نباشد ، كه در اين صورت از قبيل عموم خواهد بود . معنى المطلق هو شيوع اللفظ و سعته باعتبار ما له من المعنى و أحواله ، و لكن لا على ان يكون ذلك الشيوع مستعملا فيه اللفظ كالشيوع المستفاد من وقوع النكرة فى سياق النفى و الا كان الكلام عاما لا مطلقا . البته لفظ مىتواند از جهتى عام و از جهتى مطلق باشد . مثلا « اكرم كل عالم » نسبت به افراد عالم ، عام و نسبت به احوال آن مطلق است . تقييد نيز عبارت است از عدم اطلاق در جايى كه صلاحيت براى اطلاق دارد . 2 . تلازم ميان اطلاق و تقييد تقابل تقييد و اطلاق از باب تقابل ملكه و عدم ملكه است ، بدين معنا كه تنها در صورتى مىتوان ارادهء اطلاق را از كلام متكلم دانست كه آن كلام صلاحيت براى